Wie in Nederland woont, mag zich gelukkig prijzen. Iedereen heeft een dak boven zijn hoofd en voldoende te eten en te drinken. Als je ziek wordt, staan de artsen in het ziekenhuis voor je klaar. In Hollywood besteden ze miljoenen euro’s om ons een paar uurtjes te vermaken. Als we naar de andere kant van de wereld willen, kunnen we simpelweg het vliegtuig pakken. Het zijn levensomstandigheden waar mensen in ontwikkelingslanden alleen maar van kunnen dromen. Toch zijn er veel mensen chagrijnig, teneergeslagen en pessimistisch. Hoewel alle lichten op groen staan om van het leven te genieten, komen maar weinig mensen daar toe. In dit artikel zal ik bespreken hoe je meer optimistisch kunt worden en het geluk kunt vinden.

Hoe pessimisten denken

Optimisten verschillen in drie belangrijke opzichten van mensen die meer pessimistisch ingesteld zijn. Die verschillen zitten vooral in hoe ze situaties inschatten.

Allereerst denken pessimisten dat negatieve gebeurtenissen lang zullen duren. Wanneer een pessimist ontslagen wordt, zal deze denken: ik zal jarenlang zonder werk zitten. Een optimist denkt daarentegen: als ik me inspan, zal ik binnen de kortste keren weer een baan hebben.

Daarnaast betrekken pessimisten negatieve gebeurtenissen op hun hele leven. Als hun relatie uitgaat, betekent dit dat hun hele leven waardeloos is geworden. Een optimist zal zich inprenten dat hij nog veel goede vrienden heeft en een leuke baan. Hij is daardoor niet totaal afhankelijk van zijn relatie.

Pessimisten voelen zich schuldig voor wat er mis gaat in hun leven. Ze zijn boos op zichzelf en hebben dus veel negatieve gevoelens als er iets mis gaat. Optimisten houden zich veel minder bezig met de schuldvraag. Zij proberen een probleem op te lossen. Vergissingen zijn immers menselijk en het heeft geen zin om daar al te lang over te blijven kniezen.

Hoewel de situatie dus hetzelfde blijft, hebben pessimisten andere interpretaties dan optimisten. In het eerste voorbeeld krijgen beiden ontslag, maar de pessimist is veel meer van slag dan de optimist. Geen van beiden hebben gelijk. Het is immers nog maar de vraag hoe gemakkelijk of hoe moeilijk het is om een baan te vinden. Echter, de positieve houding zal eerder leiden tot actie wat de kansen op het vinden van een nieuwe baan weer sterk vergroot.

In vijf stappen optimistisch denken

Pessimistische mensen denken dus anders dan optimistische mensen. Het goede nieuws is dat pessimistische mensen de optimistische manier van denken kunnen aanleren. Ook als ze van nature niet op die manier denken. Dit is mogelijk door pessimistische gedachten te veranderen in optimistische gedachten. Dit gaat in vijf stappen.

1 Herkennen wanneer je een negatieve gedachte hebt naar aanleiding van een gebeurtenis. Stel bijvoorbeeld dat je een tegenslag hebt in je werk. Een belangrijke klant laat weten dat hij zeer teleurgesteld is in je dienstverlening. De verzending van je product kwam drie dagen te laat aan, waardoor hij veel minder omzet heeft kunnen realiseren.

2 Bekijken hoe je die situaties interpreteert. Een pessimist zal er vanuit gaan dat dit slechte nieuws de andere klanten ook wel zal bereiken. Bovendien houdt hij zichzelf voor dat hij ook niet zo stom had moeten zijn om dit vervoersbedrijf in te huren. Het zal er wel in eindigen, verzekert hij zichzelf, dat het bedrijf failliet gaat.

3 Voelen wat die interpretatie in je losmaakt. Hij voelt zich duidelijk erg teneergeslagen en vervelend.

4 Bekijken of dit de enige mogelijke interpretatie is. Wanneer hij nu even stilstaat, ziet hij dat de negatieve gebeurtenis het belletje van de klant was. De interpretatie van de situatie was dat het zijn schuld was, dat de anderen klanten hier ook van zullen horen en dat het bedrijf failliet gaat. Een andere interpretatie is echter ook mogelijk. Het is bijvoorbeeld helemaal niet zo vanzelfsprekend dat hij het gaat doorvertellen aan andere klanten en voor een faillissement is het dus ook nog veel te vroeg. Iedereen maakt wel eens een foutje, het gaat om de manier waarop je daar mee omgaat.

5 Kijken wat een nieuwe interpretatie aan gevoelens in je los maakt. Het gevoel dat bij deze gedachten hoort, is veel positiever. Bovendien zet het aan tot actie omdat je een manier gaat verzinnen waarop je de schade voor de klant weer goed kunt maken. Misschien is het dan zelfs zo dat de andere klanten niet van de fout horen, maar van de manier waarop je met de fout omgaat.

Op papier lijkt dit misschien een wat simpele exercitie, maar in de praktijk werkt het goed. Wie zich vervelend voelt omdat hij een negatief iets heeft meegemaakt, doet er goed aan om eens te kijken naar zijn gedachten. Wellicht verander je niet in een razende optimist, maar het kan wel de scherpe kanten van je pessimistische buit halen. Het belangrijkst is echter dat je weer een actieve houding ten opzichte van je problemen krijgt. Je concentreert je niet op wat er allemaal fout is, maar op hoe je het weer kunt herstellen. Wie gelijk heeft, optimisten of pessimisten, is niet zozeer van belang. Wie het meest effectief met zijn problemen omgaat, is waar het echt over gaat.