(Met een duidelijk stappenplan waarmee ook jij je angst te lijf kan gaan)

Heb je wel eens het idee dat je niet alles uit je leven haalt, omdat je je laat tegenhouden door angst? Ben je wel eens bang om een bepaalde actie te ondernemen, waarvan je eigenlijk wel weet dat hij totaal ongevaarlijk is? Als je zoals het merendeel van de mensen bent, is dit je wel eens overkomen. Angst beperkt veel van ons in het bereiken van ons potentieel. In dit artikel zal ik uitleggen hoe angst werkt en hoe we ons er tegen kunnen wapenen.

Het is allereerst belangrijk om te beseffen dat het gevoel van angst op zich niet bedreigend is. Het is een lichamelijk signaal dat ons waarschuwt voor gevaar. Veel mensen denken, soms onbewust, dat dit gevoel zelf gevaarlijk is en daardoor uit de weg gegaan moet worden. Ze vrezen er bijvoorbeeld voor dat ze flauwvallen of zelfs een hartaanval kunnen krijgen. Dat is echter niet het geval. Wanneer iemand met pleinvrees zich op straat waagt, zal hij in eerste instantie heel angstig zijn. Aan angst zit echter een bepaald hoogtepunt en banger dan dat kun je niet worden. Als dat punt bereikt is, neemt het gevoel op den duur weer af. Als je dus ergens bang voor bent, is dat nog geen reden om het uit de weg te gaan. Je moet juist zorgen dat je met die angst leert om te gaan. Het is daarbij wel belangrijk om goed te bekijken welke angst je wilt tegengaan. Het heeft weinig zin om te gaan abseilen terwijl je hoogtevrees hebt. Als je echter een baan krijgt op een kantoor met vijftien verdiepingen, is het wel tijd om je hoogtevrees aan te pakken.

Sommige mensen zijn bang voor één bepaald onderwerp: spinnen, ratten, kruiwagens, schoenveters, je kunt het zo gek niet bedenken of er zijn mensen die er panisch voor zijn. Deze angsten noemt men fobieën. In de behandeling van die fobieën heeft de psychologie de afgelopen jaren grote stappen gemaakt. De angst voor spinnen of voor grote gezelschappen is nu goed te behandelen. De behandeling die men daarbij gebruikt, kunnen we ook toepassen op de meer alledaagse angsten waar iedereen wel eens last van heeft.

Confrontatie is hierbij het toverwoord. Wanneer je bijvoorbeeld bang bent om te telefoneren, kun je dit alleen maar oplossen door de hoorn op te pakken en het nummer te draaien. Sommige mensen denken dat ze eerst moeten begrijpen waar een angst vandaan komt, om deze overtuiging dan vervolgens aan te pakken. Het blijkt echter dat deze aanpak nauwelijks werkt. Hoe goed we onszelf ook moed inpraten, de werkelijkheid blijkt weerbarstiger dan we ons konden voorstellen. Gewoon doen is daarom het devies. Als je angst om te bellen heel groot is, kun je beginnen met een simpel telefoontje. Bel bijvoorbeeld eerst een aantal receptionisten met een simpele vraag. Daarna kun je steeds moeilijkere vragen stellen en uiteindelijk durf je dan het telefoontje te plegen met degene die je eigenlijk wilt spreken. Bij de behandeling van angst voor spinnen beginnen psychologen ook met het bekijken van kleine spinnetjes en eindigen ze met het op je hoofd zetten van een grote vogelspin. Als je meer een waaghals bent, kun je ook proberen om meteen de confrontatie te zoeken met je angsten. Dit zal een erg onprettige ervaring zijn, maar het zorgt er wel voor dat je snel over je angst heen kunt komen.

Het stappenplan om je angsten te confronteren is als volgt:

1 Stel vast waar je bang voor bent

In sommige gevallen is dit duidelijk, bijvoorbeeld als je bang bent voor spinnen. In andere gevallen is het minder voor de hand liggend. Je kunt je bijvoorbeeld op bepaalde plekken onbehaaglijk voelen, zonder te beseffen waar dat gevoel nu precies vandaan komt. Het is belangrijk om duidelijk voor de geest te hebben waar je bang voor bent. Wat ook belangrijk is: één angst tegelijk.

2 Schrijf voor jezelf op wat het meest en wat het minst beangstigend is

Stel je voor dat je bang bent om alleen auto te rijden. Een ritje naar je moeder die drie straten verderop woont, zal dan het minst beangstigend zijn. Daarentegen jaagt een nachtelijke rit met slecht weer je de stuipen op het lijf. Sorteer alle mogelijke ervaringen van eng naar minder eng en bekijk zorgvuldig of het allemaal klopt.

3 Oefen!

Het is belangrijk dat je in stap twee eindigt met een angst die je nog aandurft. Je moet het spannend vinden, maar niet onhaalbaar. Met die angst ga je vervolgens oefenen. Dit doe je net zolang totdat je het gevoel krijgt dat de volgende stap ook haalbaar wordt. Pas op dat moment begin je met die stap.

4 Volhouden

Ga hier net zolang mee door totdat je ook je laatste angst overwonnen hebt. Ook hierbij is het belangrijk om praktisch te blijven. Het kan verstandig zijn om angsten waar je bijna nooit mee te maken krijgt, maar te laten voor wat ze zijn. De spanning die de confrontatie met zich meebrengt, kan anders wel eens groter zijn dan de spanning die de angst op zich met zich meebrengt. Aan de andere kant kan het de moeite waard zijn om wat verder te gaan dan absoluut noodzakelijk is. Bij een spinnenfobie gaan ze ook door tot en met vogelspinnen, terwijl je in Nederland maar weinig vogelspinnen in het wild ziet. Ze gaan zo ver omdat ze zeker willen zijn dat je de angst voor eenvoudige huisspinnen achter je laat. Soms kan het dus voldoende zijn om tot het punt te gaan waarop je met je angst om kan gaan, soms kan het stapje extra er voor zorgen dat je dagelijkse angsten erg simpel lijken. Dit is een afweging die je zelf moet maken.

Wanneer je jezelf constant confronteert met je angsten, heeft dit een prettige bijwerking. Je gaat namelijk steeds meer op jezelf vertrouwen. Je ziet dat je angsten zo erg nog niet zijn en dat er eigenlijk weinig mis kan gaan. Zelfs als er iets mis gaat, levert dat over het algemeen weinig problemen op. In het tegenovergestelde geval, waarbij je constant je angsten uit de weg gaat, worden deze steeds groter en groter. De angst breidt zich dan uit naar meer gebieden en uiteindelijk durf je bijna niets meer. Wie eenmaal de confrontatie aangaat met zijn angsten, gaat een spannende, uitdagende weg in die alleen maar tot goede dingen leidt.